Pastorale begeleiding betekent niet dat men kanten-klare antwoorden aanreikt. Het is leren luisteren, onderscheiden en iedereen ontmoeten waar hij of zij zich bevindt. Majoor Bertrand Lüthi, coördinator van de dienst pastorale begeleiding binnen de instellingen van het Leger des Heils, getuigt van een aanpak die tegelijk nederig en veeleisend is: zich blijven vormen om beter te dienen, ongeacht leeftijd of ervaring.

Binnen de instellingen van het Leger des Heils beperkt kwaliteitsvolle begeleiding zich niet tot materiële, sociale of medische noden. Ze houdt ook aandacht in voor het innerlijke leven, voor onzichtbare kwetsbaarheden en voor de diepere vragen die zich stellen bij zowel de begeleide personen als de professionals.

Voor majoor Bertrand Lüthi vraagt pastorale begeleiding vooral een juiste aanwezigheid: luisteren, ontvangen, ondersteunen, eventueel bidden, zonder zich ooit op te dringen. Een opdracht die ervaring vraagt, maar ook zelfreflectie en voortdurende vorming.

Wat betekent “kwaliteitsvolle” pastorale begeleiding in de instellingen van het Leger des Heils?

Kwaliteitsvolle pastorale begeleiding betekent in de eerste plaats dat zowel bewoners als medewerkers de mogelijkheid hebben om iemand te ontmoeten die beschikbaar is, onafhankelijk van de instelling en met aandacht en discretie kan luisteren.

Het gaat erom een ruimte te bieden waar men kan delen wat zwaar weegt, woorden kan geven aan levenssituaties die soms moeilijk te dragen zijn, en zich met respect gehoord voelt.

Pastorale begeleiding is geen medische zorg en geen materieel antwoord. Ze draagt op een andere manier bij aan de levenskwaliteit: door te luisteren, door aanwezigheid, door een passende woordenkeuze en soms door gebed, dat troost en innerlijke rust kan brengen.

De pastorale begeleider biedt ook iets wat professionals, die met veel beperkingen te maken hebben, niet altijd kunnen geven: tijd die volledig aan de persoon wordt gewijd.

Waarom voelde u de behoefte om nu een aanvullende opleiding te volgen, na al die jaren van inzet en ervaring?

Ik heb ervoor gekozen om een opleiding in pastorale begeleiding te volgen, gericht op ziekenhuizen, zorginstellingen en woonzorgcentra, georganiseerd door een vereniging voor aalmoezeniers die actief is in ziekenhuizen, zorginstellingen en penitentiaire instellingen.

Deze opleiding loopt over één jaar, met één zaterdag per maand les, een stage in een instelling, een eindwerk en een afsluitend examen. Na 26 jaar dienst vormt deze stap een waardevolle aanvulling op de ervaring die ik op het terrein heb opgebouwd. Ze biedt mij de kans om andere professionals te ontmoeten, afstand te nemen en nieuwe vaardigheden te ontwikkelen.

Ze helpt mij vooral om beter voorbereid te zijn op het luisteren naar levensverhalen die soms hard binnenkomen, en om het Woord van God op een meer gepaste manier te brengen, rekening houdend met de context van elke persoon, hun levensverhaal en eventuele spirituele achtergrond, en steeds zonder te oordelen.

Hoe verandert deze opleiding concreet uw manier van luisteren, begeleiden en mensen te ontmoeten in hun levensweg?

Bij iemand die eerder spraakzaam is, leer ik meer te zwijgen. Deze opleiding herinnert mij eraan hoe essentieel luisteren en kijken zijn. Het gaat er niet alleen om te horen, maar om echt aanwezig te zijn voor de ander, aandacht te hebben voor wat hij of zij zegt, voelt en soms zoekt zonder het onder woorden te kunnen brengen.

Ook de blik speelt een belangrijke rol. Als je iemand aandachtig aankijkt, laat je daarmee zien dat hij of zij belangrijk is, dat ze helemaal aanwezig zijn, recht voor ons. Die manier van handelen verbetert de relatie.

De opleiding heeft mij ook bevestigd hoe fundamenteel gebed is. Ze heeft mij meer vertrouwen gegeven om dit eenvoudig voor te stellen, aan het einde van een gesprek. Ze helpt mij mijn manier van pastorale begeleiding te verfijnen. En ze herinnert mij er ook, in alle bescheidenheid, aan dat ik nog veel te leren heb.